{"id":287,"date":"2025-10-27T02:15:41","date_gmt":"2025-10-27T02:15:41","guid":{"rendered":"https:\/\/lionsempire.pl\/?p=287"},"modified":"2025-10-27T02:15:42","modified_gmt":"2025-10-27T02:15:42","slug":"czy-da-sie-kogos-zmienic-nie-da-sie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/lionsempire.pl\/index.php\/2025\/10\/27\/czy-da-sie-kogos-zmienic-nie-da-sie\/","title":{"rendered":"Czy da si\u0119 kogo\u015b zmieni\u0107? Nie da si\u0119."},"content":{"rendered":"\n<p>W \u015bwiecie, kt\u00f3ry ka\u017cdego dnia m\u00f3wi m\u0119\u017cczy\u017anie, jaki ma by\u0107 twardy, ale empatyczny, zdecydowany, ale pokorny, wielu z nas \u017cyje w poczuciu, \u017ce trzeba si\u0119 \u201enaprawi\u0107\u201d. Przez lata pracy w sprzeda\u017cy i psychologii obserwowa\u0142em jedno: pr\u00f3by naprawy rzadko dzia\u0142aj\u0105. Wr\u0119cz przeciwnie najcz\u0119\u015bciej wzmacniaj\u0105 op\u00f3r, podkopuj\u0105 autentyczno\u015b\u0107 i pog\u0142\u0119biaj\u0105 poczucie wstydu. Dlaczego tak si\u0119 dzieje? Bo cz\u0142owieka nie mo\u017cna zmieni\u0107 z zewn\u0105trz. Mo\u017cna jedynie stworzy\u0107 warunki, w kt\u00f3rych sam zdecyduje, \u017ce chce si\u0119 zmieni\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Teoria m\u00f3wi jasno<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Carl Rogers (1961) podkre\u015bla\u0142, \u017ce prawdziwa zmiana nie wynika z przymusu, lecz z relacji opartej na empatii, akceptacji i autentyczno\u015bci. Dopiero w takim kontek\u015bcie cz\u0142owiek ma odwag\u0119 zobaczy\u0107 siebie naprawd\u0119, bez roli i bez maski. Donald Winnicott (1960) pisa\u0142 o \u201eprawdziwym ja\u201d i \u201efa\u0142szywym ja\u201d: kiedy \u015brodowisko wymusza postawy, cz\u0142owiek tworzy mask\u0119, by przetrwa\u0107. Mask\u0119, kt\u00f3ra chroni, ale te\u017c oddala od siebie.<\/p>\n\n\n\n<p>Z kolei teoria autodeterminacji (Deci i Ryan, 2000) m\u00f3wi wprost: trwa\u0142a zmiana zachodzi tylko wtedy, gdy jednostka ma poczucie <strong>autonomii<\/strong>, <strong>kompetencji<\/strong> i <strong>przynale\u017cno\u015bci<\/strong>. Nie wtedy, gdy kto\u015b z zewn\u0105trz m\u00f3wi: \u201epowiniene\u015b si\u0119 zmieni\u0107\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Dlaczego naprawianie szkodzi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u201eNaprawianie\u201d drugiej osoby, pouczanie, poprawianie, por\u00f3wnywanie, to pr\u00f3ba kontroli. A kontrola uruchamia mechanizm psychologiczny zwany <strong>reaktancj\u0105<\/strong>, naturalny op\u00f3r wobec utraty wolno\u015bci (Steindl i in., 2015). W efekcie osoba, kt\u00f3r\u0105 pr\u00f3bujemy \u201enaprawi\u0107\u201d, zaczyna broni\u0107 swojego status quo, nawet je\u015bli jest dla niej destrukcyjne. Nie dlatego, \u017ce nie chce si\u0119 zmieni\u0107, ale dlatego, \u017ce broni siebie.<\/p>\n\n\n\n<p>Badania Addis i Mahalika (2003) pokazuj\u0105, \u017ce m\u0119\u017cczy\u017ani szczeg\u00f3lnie reaguj\u0105 oporem na presj\u0119 emocjonaln\u0105. Tradycyjne normy m\u0119sko\u015bci, samowystarczalno\u015b\u0107, t\u0142umienie s\u0142abo\u015bci, sprawiaj\u0105, \u017ce zewn\u0119trzne pr\u00f3by \u201enaprawy\u201d s\u0105 odbierane jak atak na to\u017csamo\u015b\u0107. Rezultat? Cisza, dystans, unikanie, czasem agresja.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Zmiana, kt\u00f3ra dzia\u0142a<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Prawdziwa zmiana nie jest efektem napomnienia, ale <strong>procesu samopoznania<\/strong>.<br>Rogers (1961) twierdzi\u0142, \u017ce rozw\u00f3j zaczyna si\u0119, gdy cz\u0142owiek czuje si\u0119 bezwarunkowo akceptowany. Nie chodzi o akceptacj\u0119 b\u0142\u0119d\u00f3w, ale o uznanie prawa do bycia w procesie.<br>Miller i Rollnick (2002) w terapii motywacyjnej pokazali, \u017ce to <strong>\u201echange talk\u201d<\/strong> czyli moment, gdy cz\u0142owiek sam m\u00f3wi o potrzebie zmiany, zapowiada sukces, a nie to, co m\u00f3wi doradca, partner czy psycholog.<\/p>\n\n\n\n<p>Zmiana pojawia si\u0119 nie w momencie, gdy kto\u015b s\u0142yszy \u201emusisz\u201d, lecz wtedy, gdy wreszcie mo\u017ce powiedzie\u0107 \u201echc\u0119\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Jak pom\u00f3c, nie \u201enaprawiaj\u0105c\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Zadawaj pytania, nie oceniaj.<\/strong> \u201eCo w tej sytuacji jest dla ciebie najtrudniejsze?\u201d zamiast \u201eDlaczego znowu to zrobi\u0142e\u015b?\u201d.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>S\u0142uchaj refleksyjnie.<\/strong> Powtarzaj, co us\u0142ysza\u0142e\u015b, \u017ceby pokaza\u0107, \u017ce naprawd\u0119 s\u0142uchasz.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Wzmacniaj autonomi\u0119.<\/strong> Proponuj, nie narzucaj. \u201eJak\u0105 opcj\u0119 chcia\u0142by\u015b spr\u00f3bowa\u0107?\u201d<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Dzia\u0142aj bez moralizowania.<\/strong> Zmiana nie jest testem charakteru, tylko procesem.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Pomagaj odzyska\u0107 to\u017csamo\u015b\u0107.<\/strong> Nie naprawiaj, pom\u00f3\u017c odkry\u0107, kim kto\u015b naprawd\u0119 jest.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Osobiste przes\u0142anie<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Wielu m\u0119\u017cczyzn doskonale rozumie i akceptuje to, co wydarzy\u0142o si\u0119 w ich dzieci\u0144stwie.<br>Realia lat 90., \u201epeerelowski\u201d styl wychowania, kontrast mi\u0119dzy dawn\u0105, a wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 m\u0119sko\u015bci\u0105, to wszystko ukszta\u0142towa\u0142o pokolenie, kt\u00f3re dzi\u015b funkcjonuje w \u015bwiecie wymagaj\u0105cym emocjonalnej elastyczno\u015bci, o jakiej nikt nas nie uczy\u0142.<br>Nie jestem fanem terapii, cho\u0107 jej nie krytykuj\u0119. Wierz\u0119, \u017ce wielu m\u0119\u017cczyzn nie potrzebuje \u201eleczenia\u201d, lecz <strong>zrozumienia<\/strong>. Potrzebuj\u0105 rozmowy ze specjalist\u0105, kt\u00f3ry nie ocenia, ale t\u0142umaczy. Kt\u00f3ry potrafi pokaza\u0107 mechanizmy, zada\u0107 pytanie: <em>\u201eMaj\u0105c ju\u017c wiedz\u0119 o sobie, o swoich schematach, emocjach, motywacjach, czy chcesz co\u015b zmieni\u0107?\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>I tu nie ma dobrych, ani z\u0142ych odpowiedzi.<br>To, jak dzia\u0142amy, to my. Tacy w\u0142a\u015bnie jeste\u015bmy.<br>I to, jacy jeste\u015bmy, doprowadzi\u0142o nas do miejsca, w kt\u00f3rym si\u0119 znajdujemy.<br>Czasami to cel, do kt\u00f3rego d\u0105\u017cyli\u015bmy, a czasami labirynt, w kt\u00f3rym ugrz\u0119\u017ali\u015bmy.<br>Ale nawet w labiryncie mo\u017cna odnale\u017a\u0107 sens, je\u015bli zrozumiesz, \u017ce nie ka\u017cda \u015bciana jest wrogiem, czasem jest lustrem.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p><strong>\u0179r\u00f3d\u0142a<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Addis, M. E., &amp; Mahalik, J. R. (2003). Men, masculinity, and the contexts of help seeking. <em>American Psychologist, 58<\/em>(1), 5\u201314. https:\/\/doi.org\/10.1037\/0003-066X.58.1.5<\/p>\n\n\n\n<p>Deci, E. L., &amp; Ryan, R. M. (2000). The \u201cwhat\u201d and \u201cwhy\u201d of goal pursuits: Human needs and the self\u2010determination of behavior. <em>Psychological Inquiry, 11<\/em>(4), 227\u2013268. https:\/\/doi.org\/10.1207\/S15327965PLI1104_01<\/p>\n\n\n\n<p>Miller, W. R., &amp; Rollnick, S. (2002). <em>Motivational interviewing: Preparing people for change<\/em> (2nd ed.). New York, NY: Guilford Press.<\/p>\n\n\n\n<p>Rogers, C. R. (1961). <em>On becoming a person: A therapist\u2019s view of psychotherapy.<\/em> Boston, MA: Houghton Mifflin.<\/p>\n\n\n\n<p>Steindl, C., Jonas, E., Sittenthaler, S., Traut-Merkel, U., &amp; Greenberg, J. (2015). Understanding psychological reactance: New developments and findings. <em>Zeitschrift f\u00fcr Psychologie, 223<\/em>(4), 205\u2013214. https:\/\/doi.org\/10.1027\/2151-2604\/a000222<\/p>\n\n\n\n<p>Winnicott, D. W. (1960). Ego distortion in terms of true and false self. In <em>The maturational processes and the facilitating environment<\/em> (pp. 140\u2013152). London: Karnac Books.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W \u015bwiecie, kt\u00f3ry ka\u017cdego dnia m\u00f3wi m\u0119\u017cczy\u017anie, jaki ma by\u0107 twardy, ale empatyczny, zdecydowany, ale pokorny, wielu z nas \u017cyje w poczuciu, \u017ce trzeba si\u0119 \u201enaprawi\u0107\u201d. Przez lata pracy w sprzeda\u017cy i psychologii obserwowa\u0142em jedno: pr\u00f3by naprawy rzadko dzia\u0142aj\u0105. Wr\u0119cz przeciwnie najcz\u0119\u015bciej wzmacniaj\u0105 op\u00f3r, podkopuj\u0105 autentyczno\u015b\u0107 i pog\u0142\u0119biaj\u0105 poczucie wstydu. Dlaczego tak si\u0119 dzieje? Bo&hellip;&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","neve_meta_sidebar":"","neve_meta_container":"","neve_meta_enable_content_width":"","neve_meta_content_width":0,"neve_meta_title_alignment":"","neve_meta_author_avatar":"","neve_post_elements_order":"","neve_meta_disable_header":"","neve_meta_disable_footer":"","neve_meta_disable_title":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-287","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"uagb_featured_image_src":{"full":false,"thumbnail":false,"medium":false,"medium_large":false,"large":false,"1536x1536":false,"2048x2048":false,"neve-blog":false},"uagb_author_info":{"display_name":"Micha\u0142 Kaps","author_link":"https:\/\/lionsempire.pl\/index.php\/author\/admin\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"W \u015bwiecie, kt\u00f3ry ka\u017cdego dnia m\u00f3wi m\u0119\u017cczy\u017anie, jaki ma by\u0107 twardy, ale empatyczny, zdecydowany, ale pokorny, wielu z nas \u017cyje w poczuciu, \u017ce trzeba si\u0119 \u201enaprawi\u0107\u201d. Przez lata pracy w sprzeda\u017cy i psychologii obserwowa\u0142em jedno: pr\u00f3by naprawy rzadko dzia\u0142aj\u0105. Wr\u0119cz przeciwnie najcz\u0119\u015bciej wzmacniaj\u0105 op\u00f3r, podkopuj\u0105 autentyczno\u015b\u0107 i pog\u0142\u0119biaj\u0105 poczucie wstydu. Dlaczego tak si\u0119 dzieje? Bo&hellip;&nbsp;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/lionsempire.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/287","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/lionsempire.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/lionsempire.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lionsempire.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lionsempire.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=287"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/lionsempire.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/287\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":288,"href":"https:\/\/lionsempire.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/287\/revisions\/288"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/lionsempire.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=287"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/lionsempire.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=287"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/lionsempire.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=287"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}